نوشته‌ها

    + افزایش اندازه | کاهش اندازه -

    دکمه اشتراک گذاری تلگرام

اعتدال و افراطی گرایی در نقد و موافقت تصوّف و فلسفه

نوشتاری کوتاه پیرامون اعتدال و افراطی گرایی در نقد و موافقت تصوّف و فلسفه

نقد و انتقاد به معنای «ارزیابی منصفانه ی یک چیز» است. نقد و وارسی گفتار، نوشتار و یک کردار، برای شناسایی و شناساندن زیبایی و زشتی، درستی و نادرستی آن است. ناقد همان کاری را می کند که یک پزشک در معاینۀ مریض خود انجام می دهد. همان طور که یک پزشک هنگام عیب جویی مریض خود به دنبال درمان بیمار خود است، ناقد نیز عیب جویی اش باید از روی خیر خواهی و به قصد خدمت باشد.

زمانی می توانیم انتظار پیشرفت و اصلاح در یک جامعۀ فرهیخته را داشته باشیم که افکار و اندیشه ها با بررسی و نقد قرین باشند. یکی از مهمترین ارکان و شرایط طرح یک اندیشه و نقد آن فضایی است که نقد در آن طرح می شود اگر فضا مناسب و روش درست نباشد، و نیز مراعات اصول اخلاقی و معرفتی نشود، نقد تبدیل به مناقشاتی بی ثمر خواهد شد، به علاوه مفاسد و مشکلات اجتماعی نیز به بار خواهد آورد.

«فلسفه، عرفان و تصوف» از موضوعاتی است که همیشه در جامعۀ علمی اسلامی معرکۀ آراء بوده و مورد نقد و بررسی قرار می گیرد. در میان طرفداران و مخالفان این مکاتب در طول تاریخ مناظرات و مباحثات تندی وجود داشته و دارد. حتی بعضی از گروه های فکریِ طرفدار نیز، گاهی با هم دشمنی جدی دارند. در این نوشتار برآنیم تا نیم نگاهی به برهه ای کوتاه ولی بس مؤثر در تاریخ مناقشات این مکاتب داشته باشیم. یکی از جنجالی ترین دوره ها برای مناقشات اعتقادی این مکاتب، قرن یازدهم است یعنی زمان اوج قدرت علامۀ مجلسی به عنوان بزرگترین عالم شیعه که بیشترین تأثیر را بر جامعۀ علمی شیعه تا زمان ما گذاشت. او با این تفکرات به شدت مخالف و آنها را مغایر با تعالیم اهل بیت (علیهم السلام) می دانست و در بسیاری از آثار خود به مناسبت های گوناگون زبان به نقد آنها گشوده است.

اگر تاریخ شیعه را قبل از علامۀ مجلسی در قبول و باز خورد به این اندیشه ها ملاحظه کنیم و اشتیاق طالبان علم را به تحصیل و تعلیم عرفان، تصوّف و فلسفه، و همچنین علاقۀ دولتمردان صفویه به این مکاتب را مرور نماییم به حق باید تصریح کنیم که ادامه مطلب …

نقد اصالت وجود ، وحدت وجود و اصالت ماهیت

نقد اصالت وجود ، وحدت وجود و اصالت ماهیت

اهل نظر می دانند مهمترین بحث در فلسفه و عرفان مبحث «اصاله الوجود» است. به عبارت دیگر: زیربنای مهمترین مبانی فلسفی و عرفانیِ باطل، قول به اصاله الوجود بوده، به طوری که اگر این مبنا غلط باشد ـ که در این مقاله بطلان آن به اثبات می رسدـ  بسیاری از مبانی اساسی فلسفی و عرفانی که مبتنی بر آن است باطل می شود. همچون قول به وحدت وجود و موجود و…

ابتدا باید فهمید مراد فلاسفه از اصاله  الوجود چیست؟

به طور خلاصه و روان، فلاسفه می گویند:

۱ – در عالَم خارج، از موجوداتی که تحقق دارند، (همچون انسان و زمین و…) دو مطلب انتزاع و برداشت می شود:

اول: عنوان خودِ آن موجود (اصطلاحاً ماهیّت) مانند عنوان انسان که می گوییم این موجود انسان است یا…

دوّم: عنوان عام منطبق بر آن موجود که موجود یا وجود است و می گوییم این شیء موجود است یا وجود دارد.

عنوان اوّلی عنوان خاصّ است که اختصاص به آن موجود و ماهیّت دارد و بر موجود دیگر صدق نمی کند، ولی عنوان دوّمی ادامه مطلب …

آیت الله مصطفوی: عرفا نمی توانند مورد اعتنا باشند- چرا باید در موضوعات پیچیدگی ایجاد کنیم

به گزارش رسا، آیت‌الله سید حسن مصطفوی عضو هیأت علمی دانشگاه امام صادق (علیه السلام) امروز در همایش «علوم نقلی و تمدن اسلامی» که از سوی مجمع عالی حکمت اسلامی در تالار نور مشهد برگزار شد، گفت: تمام سعی عرفا در پرورش قوه خیال است و سرمایه اصلی آنان قوه تخیل است.

 

وی ادامه داد: اما اهل حکمت خیال را از ابزار ضعیف عقل می‌دانند؛ اگر تمام کتب عرفا را نگاه کنید قوه خیال بر آن حاکم است و ازاین‌جهت ازنظر ما که بحث عقلی می‌کنیم، علی رقم این‌که به آن‌ها احترام می‌گذاریم، نمی‌توانند مورد اعتنا باشند.

 

این استاد حوزه علمیه قم بابیان این‌که الهام و شهود از نظر عقلی ما موضوع قابل توجهی نمی‌تواند باشد، برهان متعلق به علم حصولی است، فلسفه و حکمت همان علم عقلی است و شیخ‌الرئیس هرگاه از عرفان یاد می‌کند، می‌گوید عرفان عقلی.

 

وی با بیان این‌که چرا باید در موضوعات پیچیدگی ایجاد کنیم،عنوان داشت:  تمام فرمایشاتی که بزرگان دارند اگر در دایره عقل باشد ادامه مطلب …

فلسفه و فیلسوفان از منظر علامه مجلسی رحمه الله علیه

فلسفه و فیلسوفان از منظر علامه مجلسی رحمه الله علیه

 

اشاره

مطلبی که در زیر از نظر می گذرانید خلاصه فصلی از کتاب «نقد فلسفه در آثار علامه مجلسی» به قلم مهدی نصیری است که در دست نگارش و تدوین است. در این فصل پس از ذکر مقدمه ای نقد کلی مرحوم علامه مجلسی بر فلسفه و فیلسوفان ارائه می شود و نقدهای موضوعی وی به فلسفه در فصول بعدی کتاب می آید.

 

■ علامه مجلسی از چه موضع و ایستاری به نقد فلسفه می پردازد؟

علامه مجلسی در عین حال که محدثی بزرگ و آشنا به معارف اهل بیت علیهم السلام است، متکلمی چیره دست است که از یک سو به تبیین و استدلال در دفاع از عقاید دینی و وحیانی می پردازد و از دیگر سو مقابله با بدعتها و انحرافات و اعوجاجات وارده در عقاید دینی خواص و عوام را وظیفه حتمی خویش می بیند. و این به حکم این حدیث نبوی صلی الله علیه و آله است که فرمود:

إِذَا ظَهَرَتِ الْبِدَعُ فِی أُمَّتِی فَلْیُظْهِرِ الْعَالِمُ عِلْمَهُ فَمَنْ لَمْ یَفْعَلْ فَعَلَیْهِ لَعْنَهُ اللَّهِ.

 

در دوران حیات مرحوم علامه مجلسی هم اندیشه ها و عقاید منحرف صوفیان در بین شیعیان رواج پیدا کرده بود و ادامه مطلب …

گفتگوی مهدی نصیری با مهرنامه: اسلام شناسی معاصر ، یونان زده و تجدد زده است

مهدی نصیری در گفتگو با شماره جدید مهرنامه: اسلام شناسی معاصر یونان زده و تجدد زده است

 

مطلب زیر گفتگوی نشریه مهرنامه به مهدی نصیری به مناسبت سالگرد شهادت استاد مطهری است که متن آن را از نظر می کذرانید:

 

عنوان فیلسوف برای مطهری قدح اوست و نه مدح

* جامعه ما مرحوم استاد مرتضی مطهری را در کلیشه هایی نظیر ایدئولوژی، فلسفه، عرفان و فقه شناسایی می کند. به عنوان پرسش نخست بفرمائید شما شهید مطهری را به عنوان ایدئولوگ، فیلسوف، عارف و فقیه می شناسید یا اینکه توصیف دیگری برای شان علمی و اجتماعی ایشان سراغ دارید؟

 

نصیری: از آنجا که شهید مطهری (رحمه الله) را عالمی دینی و شیعی می دانم که ادامه مطلب …

چراغ سبز صدا و سیما به صوفیه و مخالفین مراجع تقلید در برنامه زنده شبکه دو + فایل صوتی

چراغ سبز صدا و سیما به صوفیه و مخالفین مراجع تقلید در برنامه زنده شبکه دو + فایل صوتی

 

به گزارش خبرنگار ادیان نیوز1، متاسفانه چندی قبل یکی از برنامه های اجتماعی شبکه دو در برنامه ای زنده از شخصی معلوم الحال2 که مدافع صوفیه می باشد دعوت به عمل آورد.

 

این شخص ضمن دفاع از صوفیه و با توجه به اینکه مراجع معظم نسبت به رد تصوف فتوا صادر کرده اند از مخالفین سر سخت ایشان است و در گذشته ضمن توهین به مراجع ، آنها را ادامه مطلب …

گفتگوی مهرنامه با مهدی نصیری پیرامون اظهار نظر آیت الله سیستانی درباره فلسفه ملاصدرا

گفتگوی مهر نامه با مهدی نصیری پیرامون اظهار نظر آیت الله سیستانی درباره فلسفه ملاصدرا

 

در پی انتشار اظهار نظر تازه آیت الله سیستانی در باره فلسفه ملاصدرا در دیدار با دکتر احمدی رییس سازمان سمت و اظهار نظر آقای احمدی در باره نظر آیت الله سیستانی، نشریه مهرنامه در گفتگو با مهدی نصیری نظر وی را در این باره جویا شد که متن این گفتگو را در زیر از نظر می گذرانید.

 

 133

 

1- حضرت آیت الله سیستانی در دیدار حجت الاسلام و المسلمین احمدی رئیس موسسه سمت – به نقل از خود آقای احمدی ادامه مطلب …

دانلود نرم افزار موبایل کتاب فلسفه از منظر قرآن و عترت علیهم السلام – مهدی نصیری

دانلود نرم افزار موبایل کتاب فلسفه از منظر قرآن و عترت علیهم السلام به قلم استاد مهدی نصیری – فرمت جاوا و آندروید

 

بخشی از مقدمه این کتاب :

فلسفه مهدی نصیری

همزمان‌ با ورود فلسفه‌ يوناني‌ به‌ عالم‌ اسلامي‌ ـ كه‌ از دوران‌ بني‌اميه‌ آغاز و در دوران‌ مأمون‌ عباسي‌ با تأسيس‌ بيت‌الحكمة به‌ سامان‌ و گسترش‌ رسيد ـ بحث‌ و جدل‌ مسلمانان‌ و به‌ويژه‌ شيعيان‌ با ناشران‌ و باورمندان‌ به‌ مباحث‌ و مباني‌ فلسفي‌ نيز آغاز شد. كتب‌ رجالي‌، انتشار رساله‌اي‌ را با عنوان‌ رد بر ارسطو، به‌ قلم‌ صحابي‌ مشهور و برجسته‌ امام‌ صادق عليه السلام، هشام‌ بن‌ حكم‌، گزارش‌ كرده‌اند،[1] ضمن‌ آنكه‌ بسياري‌ از احاديث‌ و روايات‌ صادره‌ از ائمه‌ معصومين عليهم السلام ناظر به‌ رد و يا پاسخ‌ به‌ مبنا و عقيده اي‌ فلسفي‌ است. [2]

 

 علم‌ كلام‌ اساساً در ميان‌ مسلمانان‌ به‌ منظور پاسخ‌ به‌ شبهاتي‌ شكل‌ گرفت‌ كه‌ عمدتاً از سوي‌ عقايد و مباني‌ فلسفي‌ متوجه‌ عقايد اسلامي‌ شده‌ بود، اگرچه‌ بعدها برخي‌ از متكلمان‌، كم‌ و بيش‌ از پاره‌اي‌ مباحث‌ فلسفي‌ تأثير پذيرفته‌ و كلامشان‌ رنگ‌ فلسفي‌ به‌ خود گرفت.

 

باري‌، جدال‌ بين‌ دين‌ و فلسفه‌ همچنان‌ ادامه‌ يافته‌ است‌ كه‌ البته‌ با گرايش‌ گروهي‌ از عالمان‌ ديني‌ و بويژه‌ شيعي‌ به‌ فلسفه‌ در چند قرن‌ اخير، اين‌ منازعه‌ و مجادله‌، ابعادي‌ گسترده‌ و بعضاً پيچيده‌ به‌ خود گرفته‌ است‌.. البته‌ ظرف‌ چند دهه اخير با تلاش‌هاي‌ صورت‌ گرفته‌ در جهت‌ ترويج‌ فلسفه‌ به‌ خصوص‌ فلسفه‌ صدرايي‌ در كشورمان‌ از سوي‌ بعضي‌ ادامه مطلب …

نقد و بررسی تفسیر المیزان (تفسیر قرآن به قرآن،حدیث ثقلین و تفکر در ذات) – آیت الله سیدان

نقد و بررسی تفسیر المیزان (تفسیر قرآن به قرآن ، مضمون حدیث ثقلین و نهی از تفکر در ذات باریتعالی) در گفتگو با آیت الله سیدان

 

آیت الله سیداندر آغاز بفرماييد ارزيابى شما از الميزان و شخصيت نويسنده آن در سنجش با ديگر تفاسير چيست؟

 

استاد سيدان: پيش از هر چيز، لازم مى دانم كه به ابعاد روشن و ممتاز تفسير شريف الميزان، اشاره اى هر چند به اجمال داشته باشيم «الميزان» از امتيازهاى فراوان و مهمى برخوردار است كه بخشى از آنها را در جامعيت شخصيت مؤلف آن بايد جست و جود كرد و برخى را در سبك و شيوه تأليف الميزان.

 

شخصیّتی چون علامه طباطبایی رحمة الله که از علوم عقلی و نقلی و دانش های مختلف حوزوی و دینی برخوردار بود، بدیهی است که وقتی به تفسیر قرآن روی می آورد، دستاورد او از کمال و جامعیتی بالا بهره داشته باشد.

 

چه این که اگر در عصر ایشان، فرد دیگری به کار تفسیر می پرداخت، ولی از نظر مایه ی علمی و بینش اجتماعی در سطح پایین تر قرار داشت، به رغم دسترسی به منابع فراوان تفسیری و مدارک علمی مختلف، باز هم انتظار نمی رفت که کاری در حدّ المیزان ارائه دهد. تبحّر بسیار بالا ادامه مطلب …

نقد مبانی فلاسفه توسط شاگرد اساتید بزرگ فلسفه

نقد مبانی فلاسفه توسط شاگرد اساتید بزرگ فلسفه

 

فیلسوفان و عارفان اصطلاحی بر اساس تصور نادرستی که نسبت به متکلمین و عقایدشان دارند،در قضاوت درباره ی آنها نیز به خطا می روند،و به همین خاطر گفته ها و نوشته های آنان درباره ی متکلمین یا کلام شیعی باید مورد بررسی دقیق و محققانه قرار بگیرد٬و با نگاه بصیر نگریسته شود نه نگاه سطحی و عوامانه.

 

به فرموده امام علی علیه السلام:(اگر دیده ی بصیرت کور باشد نگریستن چشم سودی نمی دهد/ترجمه میزان الحکمه٬ج۱ ٬ص۵۵۸).

 

ادعای فیلسوف معاصر:

محمد حسین حسینی طهرانی نوشته: (حقیقت مطلب اینست که مخالفان با فلسفه هیچکدام خودشان فلسفه نخوانده اند/ سرالفتوح، ص122).

 

به دو نکته توجه ادامه مطلب …