َائِياً فَلَيْسَ بِمُوَحِّدٍ

ترجمه :

5. سليمان بن جعفر از امام رضا (عليه السلام) نقل مى‏كند كه آن حضرت فرمودند: خواست و اراده، از صفات افعال خداوند است؛ پس كسى كه خيال كند خداوند هميشه اراده كننده بوده است، يكتا پرست نيست. (زيرا زمانى بوده است كه جز خدا كسى وجود نداشت و تمام مخلوقات بعد به وجود آمدند، پس اگر غير از اين را بگوييم، مخلوقات را نيز هميشگى دانسته‏ايم.)

6 حَدَّثَنَا أَبِي وَ مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ الْوَلِيدِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالا حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي نَصْرٍ الْبَزَنْطِيِّ عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الرِّضَا ع قَالَ قُلْتُ لَهُ إِنَّ أَصْحَابَنَا بَعْضُهُمْ يَقُولُونَ بِالْجَبْرِ وَ بَعْضُهُمْ بِالاسْتِطَاعَةِ فَقَالَ لِي اكْتُبْ قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى يَا ابْنَ آدَمَ بِمَشِيَّتِي كُنْتَ أَنْتَ الَّذِي تَشَاءُ لِنَفْسِكَ مَا تَشَاءُ وَ بِقُوَّتِي أَدَّيْتَ إِلَيَّ فَرَائِضِي وَ بِنِعْمَتِي قَوِيتَ عَلَى مَعْصِيَتِي جَعَلْتُكَ سَمِيعاً بَصِيراً قَوِيّاً- ما أَصابَكَ مِنْ حَسَنَةٍ فَمِنَ اللَّهِ وَ ما أَصابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ وَ ذَلِكَ أَنَا أَوْلَى بِحَسَنَاتِكَ مِنْكَ وَ أَنْتَ أَوْلَى بِسَيِّئَاتِكَ مِنِّي وَ ذَلِكَ أَنِّي لَا أُسْأَلُ عَمَّا أَفْعَلُ وَ هُمْ يُسْئَلُونَ قَدْ نَظَمْتُ لَكَ كُلَّ شَيْ‏ءٍ تُرِيدُ

ترجمه :

6. احمد بزنطى مى‏گويد: به امام رضا (عليه السلام) عرض كردم: بعضى از ياران ما به جبر (مجبور بودن انسان به انجام كارها) و بعضى به توانايى (مختار بودن و سختى كشيدن براى انجام كارها) اعتقاد دارند.

آن حضرت به من فرمود: بنويس: خداوند مى‏فرمايد: اى فرزند آدم! به دليل اراده و خواست من تو به موجودى تبديل شده‏اى كه مى‏توانى هر چه را دوست داشته باشى، براى خود بخواهى. به خاطر قدرت من، واجبات مرا به سوى من به جا مى‏آورى و به خاطر نعمت من (كه به تو داده‏ام) بر نافرمانى من قدرت پيدا كرده‏اى. من تو را شنوا، بينا و توانا قرار دادم، هر كار خوبى كه انجام مى‏دهى، از سوى خداوند است و هر كار بدى كه انجام مى‏دهى، از سوى خودت مى‏باشد. به همين دليل من از خوبى‏هاى تو نسبت به تو سزاوارترم و تو نسبت به بديهايت از من سزاوارترى، زيرا از آن چه انجام مى‏دهم، مورد سؤال و پرسش قرار نمى‏گيرى؛ در حالى كه مردم (نسبت به آن چه انجام مى‏دهند) مورد سؤال قرار مى‏گيرند.

(اى فرزند آدم!) هر چيزى كه خواسته‏اى، براى تو منظم كرده‏ام. (و آماده ساخته‏ام.)

7 حَدَّثَنَا أَبِي رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَيْنِ بْنِ أَبِي الْخَطَّابِ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بَشِيرٍ عَنِ الْعَرْزَمِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ كَانَ لِعَلِيٍّ ع غُلَامٌ اسْمُهُ قَنْبَرُ وَ كَانَ يُحِبُّ عَلِيّاً ع حُبّاً شَدِيداً فَإِذَا خَرَجَ عَلِيٌّ ع خَرَجَ عَلَى أَثَرِهِ بِالسَّيْفِ فَرَآهُ ذَاتَ لَيْلَةٍ فَقَالَ يَا قَنْبَرُ مَا لَكَ قَالَ جِئْتُ لِأَمْشِيَ خَلْفَكَ فَإِنَّ النَّاسَ كَمَا تَرَاهُمْ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ فَخِفْتُ عَلَيْكَ قَالَ وَيْحَكَ أَ مِنْ أَهْلِ السَّمَاءِ تَحْرُسُنِي أَمْ مِنْ أَهْلِ الْأَرْضِ قَالَ لَا بَلْ مِنْ أَهْلِ الْأَرْضِ قَالَ إِنَّ أَهْلَ الْأَرْضِ لَا يَسْتَطِيعُونَ لِي شَيْئاً إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ مِنَ السَّمَاءِ فَارْجِعْ فَرَجَعَ

ترجمه :

7. عرزمى از امام صادق (عليه السلام) نقل كرده است كه آن حضرت فرمودند: امام على (عليه السلام) غلامى به نام قنبر داشت كه حضرت را بسيار دوست داشت و زماى كه امام على (عليه السلام) از (منزل خارج مى‏شدند، او با شمشير به دنبال ايشان مى‏رفت. شبى آن حضرت، قنبر را ديد و فرمود: اى قنبر! چه شده است؟ قنبر عرض كرد: پشت سر شما آمده‏ام؛ اى امير مؤمنان! شما مردم را مى‏شناسيد، من (نسبت به آنها) از شما مى‏ترسم.

حضرت فرمودند: آيا تو از دست اهل آسمان يا اهل زمين از من پاستدارى و حفاظت مى‏كنى؟

عرض كرد: من از دست اهل زمين از شما حفاظت مى‏كنم. امام على (عليه السلام) فرمودند: اهل زمين به جز اذن آسمانى خداوند، قدرت انجام كارى را با من ندارند. پس برگرد و او هم بازگشت.

8 حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ مَاجِيلَوَيْهِ رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيَى الْعَطَّارُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ يَحْيَى بْنِ عِمْرَانَ الْأَشْعَرِيُّ عَنْ مُوسَى بْنِ عُمَرَ عَنِ ابْنِ سِنَانٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْقَمَّاطِ قَالَ قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع خَلَقَ اللَّهُ الْمَشِيَّةَ قَبْلَ الْأَشْيَاءِ ثُمَّ خَلَقَ الْأَشْيَاءَ بِالْمَشِيَّةِ

ترجمه :

8. ابو سعيد قماط از امام صادق (عليه السلام) نقل كرده است كه آن حضرت فرمودند: خداوند، خواست و اراده را قبل از هر چيزى، آفريد. سپس با خواست خود، چيزها را خلق نمود. (يعنى خداوند براى آفريدن هر چيزى، ابتدا اراده مى‏كند و سپس مى‏آفريند.)

9 أَبِي رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ إِبْرَاهِيمَ بْنِ هَاشِمٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مَعْبَدٍ عَنْ دُرُسْتَ بْنِ أَبِي مَنْصُورٍ عَنْ فُضَيْلِ بْنِ يَسَارٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع يَقُولُ شَاءَ وَ أَرَادَ وَ لَمْ يُحِبَّ وَ لَمْ يَرْضَ شَاءَ أَنْ لَا يَكُونَ شَيْ‏ءٌ إِلَّا بِعِلْمِهِ وَ أَرَادَ مِثْلَ ذَلِكَ وَ لَمْ يُحِبَّ أَنْ يُقَالَ لَهُ ثالِثُ ثَلاثَةٍ وَ لَمْ يَرْضَ لِعِبادِهِ الْكُفْرَ

ترجمه :

9. فضيل بن يسار مى‏گويد: از امام صادق (عليه السلام) شنيدم كه مى‏فرمود: خداوند خواست و اراده نمود و دوست نداشت و راضى نشد (با اين توضيح كه) خواست تا چيزى به جز با علم او به وجود نيايد و مثل همان (كه فقط با علم او باشد) اراده كرده و دوست نداشت كه به او گفته شود: سومين نفر از سومى است. (موجودى ديگرى را در خواست، اراده و رضايت او داخل كند.) و كفر را براى بندگانش راضى نشد. (كه خداوند كافر شوند.

10 حَدَّثَنَا أَبُو الْحَسَنِ عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَحْمَدَ الْأَصْبَهَانِيُّ الْأَسْوَارِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا مَكِّيُّ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ سَعْدَوَيْهِ الْبَرْذَعِيُّ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو مَنْصُورٍ مُحَمَّدُ بْنُ الْقَاسِمِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْعَتَكِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ أَشْرَسَ قَالَ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْحَكَمِ وَ إِبْرَاهِيمُ بْنُ نَصْرٍ السُّورِيَانِيُّ قَالا حَدَّثَنَا عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ هَارُونَ بْنِ عَنْتَرَةَ قَا