ْحُسَيْنِ بْنِ يَزِيدَ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ مُسْلِمٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ الْبَلْخِيُّ عَنْ مُقَاتِلِ بْنِ حَيَّانَ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي ذَرٍّ عَنْ أَبِي ذَرٍّ الْغِفَارِيِّ رَحْمَةُ اللَّهِ عَلَيْهِ قَالَ كُنْتُ آخِذاً بِيَدِ النَّبِيِّ ص وَ نَحْنُ نَتَمَاشَى جَمِيعاً فَمَا زِلْنَا نَنْظُرُ إِلَى الشَّمْسِ حَتَّى غَابَتْ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيْنَ تَغِيبُ قَالَ فِي السَّمَاءِ ثُمَّ تُرْفَعُ مِنْ سَمَاءٍ إِلَى سَمَاءٍ حَتَّى تُرْفَعَ إِلَى السَّمَاءِ السَّابِعَةِ الْعُلْيَا حَتَّى تَكُونَ تَحْتَ الْعَرْشِ فَتَخِرَّ سَاجِدَةً فَتَسْجُدُ مَعَهَا الْمَلَائِكَةُ الْمُوَكَّلُونَ بِهَا ثُمَّ تَقُولُ يَا رَبِّ مِنْ أَيْنَ تَأْمُرُنِي أَنْ أَطْلُعَ أَ مِنْ مَغْرِبِي أَمْ مِنْ مَطْلِعِي فَذَلِكَ قَوْلُهُ تَعَالَى- وَ الشَّمْسُ تَجْرِي لِمُسْتَقَرٍّ لَها ذلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ يَعْنِي بِذَلِكَ صُنْعَ الرَّبِّ الْعَزِيزِ فِي مُلْكِهِ الْعَلِيمِ بِخَلْقِهِ قَالَ فَيَأْتِيهَا جَبْرَئِيلُ بِحُلَّةِ ضَوْءٍ مِنْ نُورِ الْعَرْشِ عَلَى مَقَادِيرِ سَاعَاتِ النَّهَارِ فِي طُولِهِ فِي الصَّيْفِ أَوْ قِصَرِهِ فِي الشِّتَاءِ أَوْ مَا بَيْنَ ذَلِكَ فِي الْخَرِيفِ وَ الرَّبِيعِ قَالَ فَتَلْبَسُ تِلْكَ الْحُلَّةَ كَمَا يَلْبَسُ أَحَدُكُمْ ثِيَابَهُ ثُمَّ تَنْطَلِقُ بِهَا فِي جَوِّ السَّمَاءِ حَتَّى تَطْلُعَ مِنْ مَطْلِعِهَا قَالَ النَّبِيُّ ص فَكَأَنِّي بِهَا قَدْ حُبِسَتْ مِقْدَارَ ثَلَاثِ لَيَالٍ ثُمَّ لَا تُكْسَى ضَوْءاً وَ تُؤْمَرُ أَنْ تَطْلُعَ مِنْ مَغْرِبِهَا فَذَلِكَ قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِذَا الشَّمْسُ كُوِّرَتْ. وَ إِذَا النُّجُومُ انْكَدَرَتْ وَ الْقَمَرُ كَذَلِكَ مِنْ مَطْلِعِهِ وَ مَجْرَاهُ فِي أُفُقِ السَّمَاءِ وَ مَغْرِبِهِ وَ ارْتِفَاعِهِ إِلَى السَّمَاءِ السَّابِعَةِ وَ يَسْجُدُ تَحْتَ الْعَرْشِ ثُمَّ يَأْتِيهِ جَبْرَئِيلُ بِالْحُلَّةِ مِنْ نُورِ الْكُرْسِيِّ فَذَلِكَ قَوْلُهُ عَزَّ وَ جَلَّ- جَعَلَ الشَّمْسَ ضِياءً وَ الْقَمَرَ نُوراً قَالَ أَبُو ذَرٍّ رَحِمَهُ اللَّهُ ثُمَّ اعْتَزَلْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ ص فَصَلَّيْنَا الْمَغْرِبَ

ترجمه :

7. ابوذر غفارى مى‏گويد: دست پيامبر اكرم (صلى الله عليه و آله و سلم) را گرفته بودم و با هم قدم مى‏زديم و به خورشيد نگاه كرديم تا اين كه غروب كرد. عرض كردم: اى رسول خدا! خورشيد به كجا غروب مى‏كند؟ آن حضرت فرمودند: در آسمان. سپس از آسمان به آسمان ديگر بلند شده تا به آسمان هفتم بالا مى‏رسد و تا اين كه در زير عرش قرار مى‏گيرد و به سجده مى‏افتد و به همراه آن، فرشتگان نگهبان بر آن سجده مى‏كنند. سپس مى‏گويد: پروردگارا! از كجا دستور مى‏دهى كه طلوع كنم؟ آيا از مغرب يا مشرق طلوع نمايم؟ و اين همان سخن خداوند است كه مى‏فرمايد: و خورشيد به سوى مكان مستقر خود در حركت است كه اين تقدير خداوند برتر و دانا است.(196) يعنى كار پروردگار برتر در دامنه حكومت خود چنين است و او نسبت به آفريده خود آگاه مى‏باشد و آن حضرت در ادامه فرمودند: جبرئيل با لباسى از روشنايى نور عرش به مقدارى از ساعت‏هاى روز در ازاى تابستان و كوتاهى زمستان و در ميان اين دو، در پاييز و بهار، بر مى‏گرداند و همان طورى كه شما لباس مى‏پوشيد، خورشيد هم لباس مى‏پوشد و سپس در آسمان رها شده تا زمانى كه از محل طلوع خود، طلوع كند. پيامبر اكرم (صلى الله عليه و آله و سلم) فرمودند: مثل اين كه مى‏بينم كه خورشيد سه روز زندانى شده، سپس نورى به آن پوشانده نشده است و دستور داده مى‏شود كه از مغرب طلوع كند و اين همان سخن خداوند است كه مى‏فرمايد: زمانى كه خورشيد به هم پيچيده شده و ستاره بى‏نور شود.(197) ماه نيز در طلوع و حركتى كه در افق آسمان دارد مانند خورشيد است و به هنگام غروب به آسمان هفتم مى‏رود و در زير عرش به سجده مى‏افتد و سپس جبرئيل با لباسى از نور، كرسى او را بر مى‏گرداند و اين همان سخن خداوند است كه مى‏فرمايد: خورشيد را روشن و ماه را نور قرار داد.(198) ابوذر گفت: سپس از رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم) جدا شدم و نماز مغرب را اقامه كرديم.

8 حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى الْعَطَّارُ رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ حَدَّثَنَا الْحُسَيْنُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ أَبَانٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أُورَمَةَ عَنْ زِيَادٍ الْقَنْدِيِّ عَنْ دُرُسْتَ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ إِنَّ لِلَّهِ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى مَلَكاً بُعْدُ مَا بَيْنَ شَحْمَةِ أُذُنِهِ إِلَى عُنُقِهِ مَسِيرَةُ خَمْسِمِائَةِ عَامٍ خَفَقَانَ الطَّيْرِ

ترجمه :

8. از امام صادق (عليه السلام) نقل شده است كه آن حضرت فرمودند: خداوند، فرشته‏اى دارد كه ميان نرمى گوش او تا گردنش، به اندازه مسير پانصد سال پرواز، پرنده وجود دارد.

9 حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ الْوَلِيدِ رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ إِدْرِيسَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنِ السَّيَّارِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ حَمَّادٍ عَنْ جَمِيلِ بْنِ دَرَّاجٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع هَلْ فِي السَّمَاءِ بِحَارٌ قَالَ نَعَمْ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص إِنَّ فِي السَّمَاوَاتِ السَّبْعِ لَبِحَاراً عُمْقُ أَحَدِهَا مَسِيرَةُ خَمْسِمِائَةِ عَامٍ فِيهَا مَلَائِكَةٌ قِيَامٌ مُنْذُ خَلَقَهُمُ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ وَ الْمَاءُ إِلَى رُكَبِهِمْ لَيْسَ فِيهِمْ مَلَكٌ إِلَّا وَ لَهُ أَلْفٌ وَ أَرْبَعُمِائَةِ جَنَاحٍ فِي كُلِّ جَنَاحٍ أَرْبَعَةُ وُجُوهٍ فِي كُلِّ وَجْهٍ أَرْبَعَةُ أَلْسُنٍ لَيْسَ فِيهَا جَنَاحٌ وَ لَا وَجْهٌ وَ لَا لِسَانٌ وَ لَا فَمٌ إِلَّا وَ هُوَ يُسَبِّحُ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ بِتَسْبِيحٍ لَا يُشْبِهُ نَوْعٌ مِنْهُ صَاحِبَهُ

ترجمه :

9. جميل بن دراج مى‏گويد: از امام صادق (عليه السلام) پرسيدم: آيا در آسمان دريا هست؟ آن حضرت فرمودند: بله، پدرم از پدرش براى من نقل فرمودند كه رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم) فرموده است: در آسمان‏هاى هفت گانه درياهايى وجود دارند كه عمق يكى از آنها به اندازه مسير پانصد سال راه است. در آنها فرشتگانى هستند كه از زمانى كه خداوند آنها را آفريده است، ايستاده هستند و آب تا زانوهايشان مى‏باشد، در ميان آنها فرشته‏اى نيست مگر اين كه هر كدام هزار و چهار صد بال دارند و هر بالشان داراى چهار جهت است و در جهتى زبانى وجود دارد. آنها هيچ بال، چهره، زبان و دهان ندارند مگر اين كه تسبيح خداوند را مى