 من قوله بَدِيعُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ أَنَّى يَكُونُ لَهُ وَلَدٌ وَ لَمْ تَكُنْ لَهُ صاحِبَةٌ إلى قوله وَ هُوَ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ و آخر الحشر و غيرها من آيات التوحيد

ترجمه :

10. هشام بن حكم مى‏گويد: ابو شاكر ديصانى به من گفت: سؤالى دارم، براى من از مولاى خود (امام صادق (عليه السلام)) اجازه بگير، زيرا من اين سؤال را از جمعى از دانشمندان پرسيدم و جواب قانع كننده‏اى به من ندادند. به او گفتم: آيا مى‏توانى آن سؤال را از من بپرسى، شايد جوابى داشتم كه تو را راضى كند؟ او گفت: دوست دارم كه آن سؤال را از امام صادق (عليه السلام) بپرسم. من براى او از آن حضرت اجازه گرفتم و او داخل شد و عرض كرد: آيا اجازه مى‏فرماييد سؤالى بپرسم. آن حضرت فرمودند: هر چه مى‏خواهى بپرس. عرض كردم: چه دليلى وجود دارد كه شما آفريدگارى داريد؟ آن حضرت فرمودند: خودم را از دو حالت بيرون نمى‏بينم: يا خودم، خودم را ساخته‏ام و يا ديگرى مرا ساخته است. اگر خودم، خودم را ساخته‏ام از يكى از دو معنا خارج نيست: يا من آن را ساخته‏ام و من موجود بودم و يا آن كه نبودم و ساخته‏ام. اگر بودم و آن را ساخته‏ام كه با بودنم از ساخته شدن بى‏نياز بودم و اگر نبودم و ساخته‏ام كه تو خودت مى‏دانى نابود چيزى را به وجود نمى‏آورد. پس معناى سوم ثابت مى‏شود كه من داراى سازنده‏اى هستم و او همان پروردگار جهانيان است. ابو شاكر ديصانى برخاست و از جواب آن حضرت سرگردان شده بود.

(شيخ صدوق مى‏نويسد: سخن درست در اين زمينه آن است كه گفته شود: ما خدا را به وسيله خدا مى‏شناسيم، زيرا اگر خداوند را با عقل خود بشناسيم، پس خداوند بخشنده آن است و اگر خداوند را به وسيله پيامبران، رسولان و حجت‏ها بشناسيم، خداوند آنها را انتخاب كرده است و اگر او را به وسيله خودمان بشناسيم، باز خداوند آن را به وجود آورده است و به وسيله او خودش را شناخته‏ايم. امام صادق (عليه السلام) فرمود: اگر خداوند نبود ما شناخته نمى‏شديم و اگر ما نبوديم، خداوند شناخته نمى‏شد. منظور اين است كه اگر حجت‏ها نبودند، خداوند به دوستى معرفى نمى‏شد و اگر خداوند نبود، حجت‏ها شناخته نمى‏شدند. از دانشمند علم كلام شنيدم كه مى‏گفت: اگر كسى در بيابانى به دنيا آمده و كسى را نديده باشد، خداوند او را هدايت و ارشاد مى‏كند و آن زمانى است كه وقتى او بزرگ شد و خوب فهميد و به آسمان و زمين نگاه كرد، او هدايت مى‏كند به اين كه آسمان و زمين داراى ايجاد كننده‏اى است. به او گفتم: چنين مسئله‏اى اتفاق نيفتاده است و چيزى كه نيست نمى‏توان گفت كه اگر بود چه شكلى بود؟ و اگر چنين رخ بدهد فقط حجت براى خودش خواهد بود. مانند بعضى از پيامبران كه فقط براى خودشان و بعضى براى همسر و فرزندان خود و بعضى براى محله خود، بعضى براى شهرشان و بعضى براى تمام مردم مبعوث شده‏اند. اما دليل حضرت ابراهيم (عليه السلام) زمانى كه به زهره، ماه و خورشيد نگاه كرد و بعد از غروب خوشيد فرمود: اى مردم! من از آن چه شما نسبت به آن شرك مى‏ورزيد، بيزارم. و اين به آن دليل بود كه او پيامبر، الهام شده، مبعوث و فرستاده شده بود و تمام سخنانش به الهام خداوند بر او بود و معناى سخن خداوند كه فرمود: اين‏ها حجت‏ها بود كه به ابراهيم بر ضد قومش داديم.(201)

همين است كه بيان كرديم. هر كسى كه مانند ابراهيم نيست و اگر در شناخت توحيد به وسيله تفكر، از تعليم الهى بى‏نياز بود، آن چه را كه خداوند نازل كرده است را نازل نمى‏كرد مثل اين كه فرموده است: پس بدان كه هيچ خدايى جز خداى يگانه نيست.(202) و اين كه فرموده است: بگو كه او همان خداى يگانه است. و يا اين كه مى‏فرمايد: او به وجود آوردنده آسمان و زمين و كجا فرزندى دارد در حالى كه همسرى ندارد تا اين كه فرموده است: او لطيف و آگاه است.(203) و آيات ديگر مثل سوره حشر و ديگر آياتى كه در مورد يكتا پرستى آمده است.<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<html><body><a class="text" href="w:text:93.txt">1</a><a class="text" href="w:text:94.txt">2</a><a class="text" href="w:text:95.txt">3</a></body></html>42. باب اثبات حدوث العالم‏
42. درباره اثبات حادث بودن جهان هستى

1 حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ الْوَلِيدِ رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ الصَّفَّارُ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى عَنِ الْحُسَيْنِ بْنِ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنِي عَلِيُّ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَ سَمِعْتُ هِشَامَ بْنَ الْحَكَمِ يَقُولُ دَخَلَ أَبُو شَاكِرٍ الدَّيَصَانِيُّ عَلَى أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع فَقَالَ لَهُ إِنَّكَ أَحَدُ النُّجُومِ الزَّوَاهِرِ وَ كَانَ آبَاؤُكَ بُدُوراً بَوَاهِرَ وَ أُمَّهَاتُكَ عَقِيلَاتٍ عَبَاهِرَ وَ عُنْصُرُكَ مِنْ أَكْرَمِ الْعَنَاصِرِ وَ إِذَا ذُكِرَ الْعُلَمَاءُ فَبِكَ تُثْنَى الْخَنَاصِرُ فَخَبِّرْنِي أَيُّهَا الْبَحْرُ الْخِضَمُّ الزَّاخِرُ مَا الدَّلِيلُ عَلَى حُدُوثِ الْعَالَمِ فَقَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع نَسْتَدِلُّ عَلَيْهِ بِأَقْرَبِ الْأَشْيَاءِ قَالَ وَ مَا هُوَ قَالَ فَدَعَا أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع بِبَيْضَةٍ فَوَضَعَهَا عَلَى رَاحَتِهِ فَقَالَ هَذَا حِصْنٌ مَلْمُومٌ دَاخِلُهُ غِرْقِئٌ رَقِيقٌ لَطِيفٌ بِهِ فِضَّةٌ سَائِلَةٌ وَ ذَهَبَةٌ مَائِعَةٌ ثُمَّ تَنْفَلِقُ عَنْ مِثْلِ الطَّاوُسِ أَ دَخَلَهَا شَيْ‏ءٌ فَقَالَ لَا قَالَ فَهَذَا الدَّلِيلُ عَلَى حُدُوثِ الْعَالَمِ قَالَ أَخْبَرْتَ فَأَوْجَزْتَ وَ قُلْتَ فَأَحْسَنْتَ وَ قَدْ عَلِمْتَ أَنَّا لَا نَقْبَلُ إِلَّا مَا أَدْرَكْنَاهُ بِأَبْصَارِنَا أَوْ سَمِعْنَاهُ بِ‏آذَانِنَا أَوْ شَمِمْنَاهُ بِمَنَاخِرِنَا أَوْ ذُقْنَاهُ بِأَفْوَاهِنَا أَوْ لَمَسْنَاهُ بِأَكُفِّنَا أَوْ تُصُوِّرَ فِي الْقُلُوبِ بَيَاناً أَوِ اسْتَنْبَطَهُ الرَّوِيَّاتُ إِيقَاناً قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ذَكَرْتَ الْحَوَاسَّ الْخَمْسَ وَ هِيَ لَا تَنْفَعُ شَيْئاً بِغَيْرِ دَلِيلٍ كَمَا لَا يُقْطَعُ الظُّلْمَةُ بِغَيْرِ مِصْبَاحٍ

ترجمه :

1. هشام بن حكم مى‏گويد: ابو شاكر ديصانى به نزد امام صادق (عليه السلام) آمد و عرض كرد: شما يكى از ستاره‏هاى درخشان مى‏باشيد و پدران شما ماه‏هاى درخشان و مادرانتان برگزيدگان با بينش بودند و عنصر شما از بهترين عناصر است. زمانى كه يادى از انديشمندان شود، نسبت به شما در مرحله دوم (بعدى) قرار دارند. اى درياى وسيع و عميق! به من بگوييد دليل حادث بودن جهان هستى چيست؟ (كه قبلا نبوده و سپس به وجود آمد.) آن حضرت فرمودند: براى دليل آوردن در مورد آن به نزديك‏ترين چيز اشاره مى‏كنم. عرض كرد: آن چه مى‏باشد؟ آن حضرت تخم مرغى را خواستند و آن را در مقابلشان گذاشتند و فرمودند: اين قلعه‏اى است كه دور آن بسته مى‏باشد و درون آن پر، نازك و لطيف است كه سفيدى و زردى‏اى روان را در خود دارد و زمانى كه باز مى‏شود، طاووس