ْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ فَلَا تَبْنُوا مَا لَا تَسْكُنُونَ وَ لَا تَجْمَعُوا مَا لَا تَأْكُلُونَ وَ اتَّقُوا اللَّهَ الَّذِي إِلَيْهِ تُرْجَعُونَ

ترجمه :

12. امام باقر (عليه السلام) مى‏فرمايد: رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم) در يكى از سفرهاى خود، با كاروانى رو برو شدند و به آن حضرت عرض كردند: سلام بر تو اى رسول خدا! آن حضرت رو به آنها كرده و فرمودند: شما چه كسانى هستيد؟ آنها گفتند: ما مؤمن هستيم. (دوباره) آن حضرت پرسيدند: حقيقت ايمان شما چيست؟ عرض كردند: راضى به قضاء (حكم) خدا، تسليم در برابر فرمان او و واگذارى (كارهاى) خود به خداوند هستيم. رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم) فرمودند: (شما) دانشمندان حكيمى هستيد كه نزديك است از اين حكمتى كه داريد پيامبر شويد. پس اگر راست مى‏گوييد، آن جا كه ساكن نمى‏شويد را نسازيد (به فكر آباد كردن دنيا نباشيد.) و آن چه را نمى‏خوريد جمع نكنيد. (اموال دنيا را رها كرده و دل به آنها نبنديد.) از خدايى بترسيد كه به سوى او باز مى‏گرديد.

13 حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ الْحَسَنِ الْقَطَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَعِيدٍ الْهَمْدَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ هَارُونَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ ثَابِتِ بْنِ أَبِي صَفِيَّةَ عَنْ سَعْدٍ الْخَفَّافِ عَنِ الْأَصْبَغِ بْنِ نُبَاتَةَ قَالَ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع لِرَجُلٍ إِنْ كُنْتَ لَا تُطِيعُ خَالِقَكَ فَلَا تَأْكُلْ رِزْقَهُ وَ إِنْ كُنْتَ وَالَيْتَ عَدُوَّهُ فَاخْرُجْ عَنْ مِلْكِهِ وَ إِنْ كُنْتَ غَيْرَ قَانِعٍ بِقَضَائِهِ وَ قَدَرِهِ فَاطْلُبْ رَبّاً سِوَاهُ

ترجمه :

13. اصبغ بن نباته مى‏گويد: امير مؤمنان على (عليه السلام) به مردى فرمودند: اگر مطيع آفريدگار خود نيستى، روزى او را مخور و اگر دشمن او را دوست دارى، از سرزمين (متعلق به) او بيرون برو و اگر به قضاء (حكم) و قَدَر خداوند قانع نيستى، خداى ديگر را جستجو كن.

14 وَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ قَالَ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى لِمُوسَى ع يَا مُوسَى احْفَظْ وَصِيَّتِي لَكَ بِأَرْبَعَةِ أَشْيَاءَ أَوَّلُهُنَّ مَا دُمْتَ لَا تَرَى ذُنُوبَكَ تُغْفَرُ فَلَا تَشْغَلْ بِعُيُوبِ غَيْرِكَ وَ الثَّانِيَةُ مَا دُمْتَ لَا تَرَى كُنُوزِي قَدْ نَفِدَتْ فَلَا تَغْتَمَّ بِسَبَبِ رِزْقِكَ وَ الثَّالِثَةُ مَا دُمْتَ لَا تَرَى زَوَالَ مُلْكِي فَلَا تَرْجُ أَحَداً غَيْرِي وَ الرَّابِعَةُ مَا دُمْتَ لَا تَرَى الشَّيْطَانَ مَيِّتاً فَلَا تَأْمَنْ مَكْرَهُ

ترجمه :

14. امير مؤمنان على (عليه السلام) مى‏فرمايد: خداوند به حضرت موسى (عليه السلام) فرمود: اى موسى! از چهار سفارش من به تو محافظت كن: اول اين كه تا زمانى كه گناهان خود را بخشيده نديده‏اى، به عيوب ديگران مشغول مشو، دوم اين كه تا زمانى كه گنج‏هاى مرا پايان يافته نديدى، غصه روزى خود را مخور، و سوم اين كه تا زمانى كه سلطنت مرا نابود شده نديدى، از كسى غير از من اميد نداشته باش، و چهارم اين كه تا زمانى كه شيطان را مرده نديدى، از حيله‏اش مطمئن مباش.

15 وَ بِهَذَا الْإِسْنَادِ عَنِ الْأَصْبَغِ بْنِ نُبَاتَةَ قَالَ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ ع أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ الِاهْتِمَامَ بِالدُّنْيَا غَيْرُ زَائِدٍ فِي الْمَوْظُوفِ وَ فِيهِ تَضْيِيعُ الزَّادِ وَ الْإِقْبَالَ عَلَى الآْخِرَةِ غَيْرُ نَاقِصٍ مِنَ الْمَقْدُورِ وَ فِيهِ إِحْرَازُ الْمَعَادِ وَ أَنْشَدَ-






لَوْ كَانَ فِي صَخْرَةٍ فِي الْبَحْرِ رَاسِيَةٍ		 صَمَّاءَ مَلْمُومَةٍ مَلْسٍ نَوَاحِيهَا
رِزْقٌ لِنَفْسٍ يَرَاهَا اللَّهُ لَانْفَلَقَتْ		 عَنْهُ فَأَدَّتْ إِلَيْهِ كُلَّ مَا فِيهَا
أَوْ كَانَ بَيْنَ طِبَاقِ السَّبْعِ مَجْمَعُهُ		 لَسَهَّلَ اللَّهُ فِي الْمَرْقَى مَرَاقِيَهَا
حَتَّى يُوَافِي الَّذِي فِي اللَّوْحِ خُطَّ لَهُ		 إِنْ هِي أَتَتْهُ وَ إِلَّا فَهُوَ يَأْتِيهَا

قال مصنف هذا الكتاب كل ما مكننا الله عز و جل من الانتفاع به و لم يجعل لأحد منعنا منه فقد رزقناه و جعله رزقا لنا و كل ما لم يمكننا الله عز و جل من الانتفاع به و جعل لغيرنا منعنا منه فلم يرزقناه و لا جعله رزقا لنا

ترجمه :

15. اصبغ بن نباته از امير مؤمنان على (عليه السلام) نقل مى‏كند كه آن حضرت فرمودند: اما بعد (از ستايش خداوند و درود بر رسول خدا و خاندانش مى‏گويم:) جديّت به وسيله دنيا در مقدارى كه (به هر فردى) داده شده است، زياد نيست و تلاش در دنيا، (باعث) نابودى توشه (براى آخرت) مى‏شود و رو آوردن به آخرت در آن اندازه‏اى كه امكان دارد، ناقص نيست (هر چقدر براى آخرت كار كنى، از يك طرف زياد نيست و از طرف ديگر از بين نمى‏رود و در پرونده اعمال انسان مى‏ماند.) و باعث به دست آوردن آخرت مى‏شود. (در اين جا) امام على (عليه السلام) شعرى سرودند:

اگر در دريا، در درون سنگى كه ثابت، سخت، دايره شكل كه اطراف آن صاف است، روزى براى كسى باشد كه خداوند براى او تعيين كرده است، به طور يقين آن سنگ، شكافته شده و تمام چيزهايى كه در داخل او است. (و روزى آن شخص مى‏باشد) به آن فرد مى‏رسد. يا اگر (روزى او) در هفت طبقه (زمين) جمع شده باشد، خداوند رسيدن روزى به آن شخص را آسان مى‏كند، تا آن چه خداوند در لوح محفوظ براى او (نسبت به روزى) نوشته است، برسد به شرطى كه آن شخص به طرف روزى برود و در غير اين صورت، روزى به سوى او مى‏رود.

(شيخ صدوق (رحمهم الله) مى‏گويد: هر چيزى كه خداوند امكان استفاده از آن را به ما داده است و براى كسى حق منع كردن آن را نداده است، آن را روزى ما قرار داده است و هر چيزى كه خداوند امكان استفاده از آن را به ما نداده و براى غير ما حق منع كردن آن را داده است، روزى ما قرار نداده است.)

16 حَدَّثَنَا أَبِي رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ هَاشِمٍ عَنْ أَحْمَدَ بْنِ سُلَيْمَانَ قَالَ سَأَلَ رَجُلٌ أَبَا الْحَسَنِ ع وَ هُوَ فِي الطَّوَافِ فَقَالَ لَهُ أَخْبِرْنِي عَنِ الْجَوَادِ فَقَالَ لَهُ إِنَّ لِكَلَامِكَ وَجْهَيْنِ فَإِنْ كُنْتَ تَسْأَلُ عَنِ الْمَخْلُوقِ فَإِنَّ الْجَوَادَ الَّذِي يُؤَدِّي مَا افْتَرَضَ اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَيْهِ وَ الْبَخِيلَ مَنْ بَخِلَ بِمَا افْتَرَضَ اللَّهُ عَلَيْهِ وَ إِنْ كُنْتَ تَعْنِي الْخَالِقَ فَهُوَ الْجَوَادُ إِنْ أَعْطَى وَ هُوَ الْجَوَادُ إِنْ مَنَعَ لِأَنَّهُ إِنْ أَعْطَى عَبْداً أَعْطَاهُ مَا لَيْسَ لَهُ وَ إِنْ مَنَعَ مَنَعَ مَا لَيْسَ لَهُ

ترجمه :

16. احمد بن سليمان مى‏گويد: مردى از امام موسى كاظم (عليه السلام) در حالى كه در طواف (خانه‏ى خدا بودند) پرسيد: به من از شخصى بخشنده خبر دهيد؟ (به چه كسى 