اى شريكى زورگو است، باشد؛ بلكه تمام آنها (از سوى خداوند) آفريده شده‏اند و بندگانى در دست خداوند هستند. خداوندى پاك است كه آفريدن آنچه را آغاز كرده و بر عهده گرفتن سرپرستى آنان، او را به زحمت نينداخته است و به خاطر ناتوانى يا سستى نبوده كه به آنچه آفريده است، بسنده كرده است. هر چيزى كه آفريده است، از روى آگاهى بوده و هر چه را كه نسبت به آن آگاه بوده، آفريده است. او در تفكر دانش پيدا نمى‏شود و در آفرينش خود اشتباه نمى‏كند و هر چه نيافريده است، از روى شك نبوده است؛ بلكه آنچه آفريده است، دستورى است كه بايد به آن عمل شود و علمى محكم و كارى استوار مى‏باشد. او در پروردگارى، يكتا و خود را به يگانگى مخصوص گرداند. بزرگى و ستايش را به خود تعلق داده و در يكتايى و بزرگى بى‏همتا مى‏باشد. در ستايش يگانه و مختص به بزرگوارى شده است. پاك است از اينكه فرزندى داشته باشد و از ارتباط با زنان دور است و او بزرگ‏تر از اين است كه با شريكان خود، همراه باشد. در چيزى كه خداوند آفريده، ضدى براى او وجود ندارد و در چيزى كه مالكيت او را دارد، همانندى ندارد و در سرزمين‏هاى متعلق به او، شريكى ندارد. يكتا و بى‏نياز و ويران كننده روزگار و استوار كننده بعد از پايان آن است. او هميشه بوده و خواهد بود، پس يكتايى است كه از اول يكتا بوده است. او قبل از شروع روزگار بوده و بعد از نابودى آنها، خواهد بود و او كسى است كه هرگز نابود نمى‏شود. پس با اين خصوصيات، پروردگار خود را توصيف كردم، همان خداوندى كه جز او خداى يگانه‏اى نيست. از بزرگى، بالايى و عزت او تعجب مى‏كنم و از آنچه ستمگر مى‏گويند، پاك است.

اين خطبه از امامان (عليهما السلام) نقل شده كه پيامبر اكرم (صلى الله عليه و آله و سلم) فرموده است: زمانى كه حضرت على (عليه السلام) براى بار دوم مردم را نسبت به جنگيدن با معاويه تشويق مى‏كرد، اين خطبه را خواند.

4 حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بْنِ أَحْمَدَ بْنِ الْوَلِيدِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ الصَّفَّارُ وَ سَعْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ جَمِيعاً عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسَى وَ الْهَيْثَمِ بْنِ أَبِي مَسْرُوقٍ النَّهْدِيِّ وَ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ بْنِ أَبِي الْخَطَّابِ كُلِّهِمْ عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ أَبِي الْمِقْدَامِ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ غَالِبٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ ع قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ص فِي بَعْضِ خُطَبِهِ الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي كَانَ فِي أَوَّلِيَّتِهِ وَحْدَانِيّاً وَ فِي أَزَلِيَّتِهِ مُتَعَظِّماً بِالْإِلَهِيَّةِ مُتَكَبِّراً بِكِبْرِيَائِهِ وَ جَبَرُوتِهِ ابْتَدَأَ مَا ابْتَدَعَ وَ أَنْشَأَ مَا خَلَقَ عَلَى غَيْرِ مِثَالٍ كَانَ سَبَقَ بِشَيْ‏ءٍ مِمَّا خَلَقَ رَبُّنَا الْقَدِيمُ بِلُطْفِ رُبُوبِيَّتِهِ وَ بِعِلْمِ خُبْرِهِ فَتَقَ وَ بِإِحْكَامِ قُدْرَتِهِ خَلَقَ جَمِيعَ مَا خَلَقَ وَ بِنُورِ الْإِصْبَاحِ فَلَقَ فَلَا مُبَدِّلَ لِخَلْقِهِ وَ لَا مُغَيِّرَ لِصُنْعِهِ وَ لا مُعَقِّبَ لِحُكْمِهِ وَ لَا رَادَّ لِأَمْرِهِ وَ لَا مُسْتَرَاحَ عَنْ دَعْوَتِهِ وَ لَا زَوَالَ لِمُلْكِهِ وَ لَا انْقِطَاعَ لِمُدَّتِهِ وَ هُوَ الْكَيْنُونُ أَوَّلًا وَ الدَّيْمُومُ أَبَداً الْمُحْتَجِبُ بِنُورِهِ دُونَ خَلْقِهِ فِي الْأُفُقِ الطَّامِحِ وَ الْعِزِّ الشَّامِخِ وَ الْمُلْكِ الْبَاذِخِ فَوْقَ كُلِّ شَيْ‏ءٍ عَلَا وَ مِنْ كُلِّ شَيْ‏ءٍ دَنَا فَتَجَلَّى لِخَلْقِهِ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَكُونَ يُرَى وَ هُوَ بِالْمَنْظَرِ الْأَعْلَى فَأَحَبَّ الِاخْتِصَاصَ بِالتَّوْحِيدِ إِذِ احْتَجَبَ بِنُورِهِ وَ سَمَا فِي عُلُوِّهِ وَ اسْتَتَرَ عَنْ خَلْقِهِ وَ بَعَثَ إِلَيْهِمُ الرُّسُلَ لِتَكُونَ لَهُ الْحُجَّةُ الْبَالِغَةُ عَلَى خَلْقِهِ وَ يَكُونَ رُسُلُهُ إِلَيْهِمْ شُهَدَاءَ عَلَيْهِمْ وَ ابْتَعَثَ فِيهِمُ النَّبِيِّينَ مُبَشِّرِينَ وَ مُنْذِرِينَ- لِيَهْلِكَ مَنْ هَلَكَ عَنْ بَيِّنَةٍ وَ يَحْيى‏ مَنْ حَيَّ عَنْ بَيِّنَةٍ وَ لِيَعْقِلَ الْعِبَادُ عَنْ رَبِّهِمْ مَا جَهِلُوهُ فَيَعْرِفُوهُ بِرُبُوبِيَّتِهِ بَعْدَ مَا أَنْكَرُوا وَ يُوَحِّدُوهُ بِالْإِلَهِيَّةِ بَعْدَ مَا عَضَدُوا

ترجمه :

4. امام صادق (عليه السلام) از پدر بزرگوارش نقل كرده‏اند كه رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم) در يكى از خطبه‏هاى خود فرمودند: ستايش مخصوص خداوندى است كه از همان اول، يگانه بود و هميشه به پروردگارى بزرگ شمرده شده است و به بزرگى و جبروت، برترى مى‏جويد. با آنچه آفريد، شروع نمود و بدون هيچ الگويى، خلق كرد.

پروردگار ما كه از اول بوده و هميشه خواهد بود، با پروردگارى خود، (موجودات را) آفريد و به وسيله علم بى‏حد خود، (آفرينش خود را) منظم كرد و با استوارى قدرتش همه آنچه را خواست، آفريد و (آنها را) با نور روشنايى شكافت (به وجود آورد) او كسى است كه هيچ كسى نيست كه آفريده‏هاى او را به چيز ديگرى تبديل كند و آنها را تغيير دهد و يا حكم او را تعقيب نمايد و يا دستورش را رد كند و يا از دعوتش فرار نمايد و يا در حكومتش نابودى به وجود آيد و يا براى آن پايانى باشد. او از اول بوده و تا هميشه خواهد بود. بالاتر از هر بالايى و نزديك‏تر از هر نزديكى است. براى مخلوقات خود نورافشانى مى‏كند، بدون اينكه ديده شود و او بسيار بالا ديده مى‏شود، (جايگاه بالايى دارد) همواره مى‏خواهد كه در يگانگى بى‏همتا باشد و به همين دليل با نور خود پنهان شد و در بزرگى خود برترى پيدا كرد و از مخلوقات خود مخفى گشت و به سوى آنان پيامبرانى را فرستاد تا نشان روشنى براى آنها باشند و پيامبران، شاهد (اعمال و رفتار) مردم هستند. آنها را در ميان مردم به عنوان بشارت دهنده و ترساننده مبعوث ساخت تا هر كس نابود (و گمراه) مى‏شود، از روى دليل (و بعد از آن) نابود و گمراه گردد و هر كس زنده (و هدايت) مى‏شود، با دليل زنده و هدايت گردد و بندگان نسبت به آنچه درباره خداوند نمى‏دانستند، بدانند (و در آن بينديشند) و بعد از آن كه او را انكار كردند، به پروردگارى بشناسند و بعد از آن كه شريك آوردند، او را به پروردگارى يگانه بدانند.

أَنْ تَكُونَ لِأَنَّ الشَّيْ‏ءَ إِذَا لَمْ يُرَدْ لَمْ يَكُنْ إِرَادَةٌ وَ قَدْ يَكُونُ الْعِلْمُ ثَابِتاً وَ إِنْ لَمْ يَكُنِ الْمَعْلُومُ بِمَنْزِلَةِ الْبَصَرِ فَقَدْ يَكُونُ الْإِنْسَانُ بَصِيراً وَ إِنْ لَمْ يَكُنِ الْمُبْصَرُ وَ يَكُونُ الْعِلْمُ ثَابِتاً وَ إِنْ لَمْ يَكُنِ الْمَعْلُومُ قَالَ سُلَيْمَانُ إِنَّهَا مَصْنُوعَةٌ قَالَ ع فَهِيَ مُحْدَثَةٌ لَيْسَتْ كَالسَّمْعِ وَ الْبَصَرِ لِأَنَّ السَّمْعَ وَ الْبَصَرَ لَيْسَا بِمَصْنُوعَيْنِ وَ ه