 ع قَالَ سَمِعْتُهُ يَقُولُ فِي قَوْلِهِ عَزَّ وَ جَلَّ- وَ لَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ طَوْعاً وَ كَرْهاً قَالَ هُوَ تَوْحِيدُهُمْ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ

ترجمه :

7. زراره مى‏گويد: از امام صادق (عليه السلام) شنيدم كه درباره سخن خداوند كه فرموده است: هر چيزى كه در آسمان‏ها و زمين وجود دارد با شوق و ناپسندى، در مقابل او تسليم هستند.(7) مى‏فرمايند: اين همان يگانه شمردن خداوند توسط موجودات است.

8 أَبِي رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا سَعْدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَيْنِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ الْحَارِثِ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ قَالَ أَخْرَجَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ ع حُقّاً فَأَخْرَجَ مِنْهُ وَرَقَةً فَإِذَا فِيهَا سُبْحَانَ الْوَاحِدِ الَّذِي لَا إِلَهَ غَيْرُهُ الْقَدِيمِ الْمُبْدِئِ الَّذِي لَا بَدْءَ لَهُ الدَّائِمِ الَّذِي لَا نَفَادَ لَهُ الْحَيِّ الَّذِي لا يَمُوتُ الْخَالِقِ مَا يُرَى وَ مَا لَا يُرَى الْعَالِمِ كُلَّ شَيْ‏ءٍ بِغَيْرِ تَعْلِيمٍ ذَلِكَ اللَّهُ الَّذِي لَا شَرِيكَ لَهُ

ترجمه :

8. ابو بصير مى‏گويد: امام صادق (عليه السلام) جعبه كوچكى را بيرون آورد و از داخل آن ورقه‏اى را خارج ساخت كه در آن نوشته شده بود: پاك است خداى يگانه‏اى كه هيچ خدايى غير از او نيست، هميشه بوده و شروع كننده‏اى است كه نمى‏ميرد، آفريدگار هر چيزى است كه ديده شده و يا ديده نمى‏شود. بدون اينكه چيزى ياد بگيرد، داناى هر چيزى است و اين همان خدايى است كه شريك ندارد.

9 حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْقَاسِمِ الْمُفَسِّرُ رَحِمَهُ اللَّهُ قَالَ حَدَّثَنَا يُوسُفُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ وَ عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ سَيَّارٍ عَنْ أَبَوَيْهِمَا عَنِ الْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ الرِّضَا عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ ع قَالَ قَامَ رَجُلٌ إِلَى الرِّضَا ع فَقَالَ لَهُ يَا ابْنَ رَسُولِ اللَّهِ صِفْ لَنَا رَبَّكَ فَإِنَّ مَنْ قِبَلَنَا قَدِ اخْتَلَفُوا عَلَيْنَا فَقَالَ الرِّضَا ع إِنَّهُ مَنْ يَصِفُ رَبَّهُ بِالْقِيَاسِ لَا يَزَالُ الدَّهْرَ فِي الِالْتِبَاسِ مَائِلًا عَنِ الْمِنْهَاجِ ظَاعِناً فِي الِاعْوِجَاجِ ضَالًا عَنِ السَّبِيلِ قَائِلًا غَيْرَ الْجَمِيلِ أُعَرِّفُهُ بِمَا عَرَّفَ بِهِ نَفْسَهُ مِنْ غَيْرِ رُؤْيَةٍ وَ أَصِفُهُ بِمَا وَصَفَ بِهِ نَفْسَهُ مِنْ غَيْرِ صُورَةٍ لَا يُدْرَكُ بِالْحَوَاسِّ وَ لَا يُقَاسُ بِالنَّاسِ مَعْرُوفٌ بِغَيْرِ تَشْبِيهٍ وَ مُتَدَانٍ فِي بُعْدِهِ لَا بِنَظِيرٍ لَا يُمَثَّلُ بِخَلِيقَتِهِ وَ لَا يَجُورُ فِي قَضِيَّتِهِ الْخَلْقُ إِلَى مَا عَلِمَ مُنْقَادُونَ وَ عَلَى مَا سَطَرَ فِي الْمَكْنُونِ مِنْ كِتَابِهِ مَاضُونَ وَ لَا يَعْمَلُونَ خِلَافَ مَا عَلِمَ مِنْهُمْ وَ لَا غَيْرَهُ يُرِيدُونَ فَهُوَ قَرِيبٌ غَيْرُ مُلْتَزِقٍ وَ بَعِيدٌ غَيْرُ مُتَقَصٍّ يُحَقَّقُ وَ لَا يُمَثَّلُ وَ يُوَحَّدُ وَ لَا يُبَعَّضُ يُعْرَفُ بِالآْيَاتِ وَ يُثْبَتُ بِالْعَلَامَاتِ فَلَا إِلَهَ غَيْرُهُ الْكَبِيرُ الْمُتَعَالِ

ترجمه :

9. در روايتى آمده است: مردى به نزد امام رضا (عليه السلام) آمد و عرض كرد: اى فرزند رسول خدا! پروردگار خود را براى من توصيف كن، زيرا كسانى كه با ما هستند اختلاف زيادى با ما (در اين زمينه) دارند.

امام رضا (عليه السلام) فرمودند: كسى كه پروردگار را با چيزى اندازه‏گيرى كند (و آن را با قياسى، وصف نمايد) تا زمانى كه زنده است در اشتباه است، از راه (راست) منحرف شده و به كجى ختم مى‏گردد، از راه (حق) گمراه مى‏گردد و سخنان زشت مى‏زند. من او را بدون اينكه (خدا را) ببينم به همان چيزى كه خودش را شناخته است، مى‏شناسانم و بدون صورت، آن گونه كه خود را توصيف كرده است، توصيف مى‏كنم. او با حواس (پنج گانه) درك نمى‏شود و با مردم مقايسه نخواهد شد و بدون اينكه به چيزى شبيه باشد، شناخته شده است. با اينكه دور است، بدون اينكه در مقابل باشد، نزديك است. خود را به آفريده‏هايش نشان نمى‏دهد و در قضاوت (و حكم) خود، ستم نمى‏كند. مخلوقات به سوى آنچه او دستور داده است در حركت هستند و سرنوشت هر كسى در آنچه كه كتاب اوست به صورت پنهانى نوشته شده است، موجود مى‏باشد، و بر خلاف آنچه او از آنها مى‏دانند، كارى انجام نمى‏دهند و غير آن را اراده نمى‏كنند. پس او بدون اينكه چسبيده باشد، نزديك است و بدون اينكه (از مخلوقات به طور كلى) بريده باشد، دور است. او وجود دارد، اما ديده نمى‏شود و يگانه‏اى است كه قطعه قطعه نمى‏گردد. با نشانه‏ها شناخته مى‏شود و با علامت‏هايى (كه قرار داده است) به اثبات مى‏رسد و غير از او كه بزرگ و برتر است، خدايى وجود ندارد.

10 ثُمَّ قَالَ ع بَعْدَ كَلَامٍ آخَرَ تَكَلَّمَ بِهِ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنْ أَبِيهِ ع عَنْ رَسُولِ اللَّهِ ص أَنَّهُ قَالَ مَا عَرَفَ اللَّهَ مَنْ شَبَّهَهُ بِخَلْقِهِ وَ لَا وَصَفَهُ بِالْعَدْلِ مَنْ نَسَبَ إِلَيْهِ ذُنُوبَ عِبَادِهِ‏

و الحديث طويل أخذنا منه موضع الحاجة و قد أخرجته بتمامه في تفسير القرآن‏

ترجمه :

10. از رسول خدا (صلى الله عليه و آله و سلم) روايت شده است كه فرمودند: كسى كه خداوند را به مخلوقاتش تشبيه كند، او را نشناخته است و كسى كه گناه بندگانش را به او نسبت بدهد، او را به عدالت توصيف نكرده است.

11 حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَى بْنِ الْمُتَوَكِّلِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى الْعَطَّارِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أَحْمَدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ مَهْزِيَارَ قَالَ كَتَبَ أَبُو جَعْفَرٍ ع إِلَى رَجُلٍ بِخَطِّهِ وَ قَرَأْتُهُ فِي دُعَاءٍ كَتَبَ بِهِ أَنْ يَقُولَ يَا ذَا الَّذِي كَانَ قَبْلَ كُلِّ شَيْ‏ءٍ ثُمَّ خَلَقَ كُلَّ شَيْ‏ءٍ ثُمَّ يَبْقَى وَ يَفْنَى كُلُّ شَيْ‏ءٍ وَ يَا ذَا الَّذِي لَيْسَ فِي السَّمَاوَاتِ الْعُلَى وَ لَا فِي الْأَرَضِينَ السُّفْلَى وَ لَا فَوْقَهُنَّ وَ لَا بَيْنَهُنَّ وَ لَا تَحْتَهُنَّ إِلَهٌ يُعْبَدُ غَيْرُهُ

ترجمه :

11. على بن مهزيار مى‏گويد: امام باقر (عليه السلام) با خط خود به مردى (آن را در دعايى كه به آن شخص نوشته بود خواندم.) نوشتند كه بگويد: اى كسى كه قبل از هر چيزى بوده‏اى و سپس همه چيز را آفريدى و سپس باقى ماندى در حالى كه تمام چيزها نابود مى‏شوند و اى كسى كه خدايى غير از او در بالاترين مكان آسمان‏ها و پايين‏ترين مكان زمين‏ها و نه بالا، ميان و پايينشان وجود ندارد كه مورد پرستش قرار بگيرد.
30. يعقوب بن جعفر مى‏گويد: سخنان امام موسى كاظم (عليه السلام) را زمانى كه با راهب مسيحى سخن مى‏گفتند، شنيدم كه 